Actualiteiten

Wij blijven graag up-to-date!

Hier vindt u een overzicht van meest recente artikelen, met thematiek rondom onze specialisaties en interesses.

Snel actualiteiten binnen een bepaald thema vinden? Bezoek een specifieke expertise pagina (overzicht op Onze Expertises) of een persoonlijke advocaat pagina (overzicht op Onze Advocaten).

Relativiteitsvereiste in het bestuursrecht

Op 31 maart 2010 is de Crisis- en herstelwet in werking getreden. Het deel van de wet waarop dit artikel ziet, is enkel van toepassing op bepaalde categorieën van ruimtelijke plannen en geldt dus niet in zijn algemeenheid in het hele bestuursrecht. Deze wet beoogt de procedures voor de aangewezen ruimtelijke plannen te versnellen.

In verband met dit laatste voorziet de Crisis- en herstelwet in het invoeren van het zogenaamde relativiteitsvereiste. Dit vereiste was tot de inwerkingtreding van deze wet een onbekende figuur in het bestuursrecht. Wel was het relativiteitsvereiste bekend uit het burgerlijke recht.

Relativiteitsvereiste

Wat houdt het relativiteitsvereiste in? Kort gezegd komt dit er op neer dat iemand enkel een beroep kan doen op schending van een (wettelijke) norm, als de geschonden norm de belangen van degene die zich op schending daarvan beroept, ook expliciet beoogt te beschermen. Zoals gezegd kenden we een dergelijk vereiste in het bestuursrecht niet. Indien iemand in een procedure als belanghebbende moest worden aangemerkt, konden alle mogelijke argumenten tegen een genomen besluit worden aangevoerd, ongeacht of schending van bepaalde normen de belanghebbende ook raakte.

Het ontbreken van het relativiteitsvereiste droeg aldus bij aan het nemen van rechtens ‘juiste’ besluiten. Aan de andere kant leidde het ook dikwijls tot discussie, omdat het wat vreemd werd gevonden dat belanghebbenden een besluit konden laten vernietigen wegens strijd met bepaalde wettelijke voorschriften, terwijl de belanghebbende in die normschending niet werd geraakt.

De Crisis- en herstelwet introduceert in artikel 1.9 het relativiteitsvereiste. In dit artikel is bepaald dat de bestuursrechter een besluit niet vernietigt op de grond dat het in strijd is met een geschreven of ongeschreven rechtsregel of een algemeen rechtsbeginsel, indien deze regel of dat beginsel kennelijk niet strekt tot bescherming van de belangen van degene die zich daarop beroept. Indien een geslaagd beroep op het relativiteitsvereiste kan worden gedaan, betekent dit dat, ook al wordt vastgesteld dat een besluit in strijd is met een wettelijke norm en dus gebrekkig is, het niet vernietigt hoeft te worden, omdat degene die op deze normschending heeft gewezen geen eigen belang heeft bij de geschonden regel.

In een recente uitspraak komt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State tot de slotsom dat een juiste toepassing van het relativiteitsvereiste ertoe leidt dat belanghebbenden zich niet kunnen beroepen op wettelijke voorschriften die "onmiskenbaar" niet zijn geschreven ter bescherming van hun belangen.

Voor een bezwaarmaker betekent invoering van het relativiteitsvereiste per saldo dat minder argumenten voorhanden zijn om een besluit met succes aan te vallen. Voor de ontwikkelaar daarentegen zijn met een juiste toepassing van het relativiteitsvereiste belangrijke procedurele voordelen te behalen.